Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Wieliczce

POSTANOWIENIE

Dnia 18 sierpnia 2025 roku

Sąd Rejonowy w Wieliczce Wydział Rodzinny i Nieletnich

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Paweł Styrna Protokolant: Jolanta Moskal

po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2025 roku na rozprawie w Wieliczce

sprawy z wniosku A. N. i M. N.

o zmianę postanowienia w zakresie władzy rodzicielskiej

postanawia:

1.  oddalić wniosek,

2.  orzec, że strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

sędzia Paweł Styrna

Sygnatura akt IV Nsm 534/25

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 18 sierpnia 2025r.

Wnioskodawcy A. N. i M. N. wnieśli o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w Wieliczce z dnia 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt IV Nsm 771/20, w przedmiocie ograniczenia ich władzy rodzicielskiej poprzez uchylenie umieszczenia małoletnich M., D., J. i T. N. w pieczy zastępczej i powierzenie im ponownie bezpośredniej pieczy nad dziećmi. W uzasadnieniu wniosku podnieśli, iż aktualnie posiadają odpowiednie warunki mieszkaniowe, oboje są zatrudnieni, a dotychczasowe trudności rodzinne zostały przezwyciężone.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

A. N. i M. N. są rodzicami małoletnich M., D., J. i T. N.. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Wieliczce, IV Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt IV Nsm 771/20, władza rodzicielska obojga rodziców została ograniczona, a dzieci umieszczono w pieczy zastępczej. Małoletnie M. i D. zostały umieszczone w rodzinie zastępczej zawodowej prowadzonej przez K. i D. M., natomiast J. i T. przebywają w Placówce Opiekuńczo-Wychowawczej typu Socjalizacyjnego w K..

We września 2024 r., na mocy decyzji Sądu Rejonowego w Wieliczce, cofnięto rodzicom zgodę na urlopowania dzieci i odebrano im dzieci spod pieczy (pismo PCPR karta 384 Opm 18/18 oraz kart 102 Nsm 1087/23). Decyzja ta została podjęta po negatywnych ocenach instytucji współpracujących z rodziną, w tym Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. oraz Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie. Stwierdzono, że dotychczasowa współpraca rodziców z asystentem rodziny została kilkukrotnie przerwana z ich winy, a działania podejmowane przez nich w celu poprawy sytuacji wychowawczej nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. W przeszłości ojciec dzieci stosował przemoc wobec członków rodziny, za co odbywał karę pozbawienia wolności. Po zakończeniu procedury Niebieskiej Karty w 2025 r., rodzina ponownie została objęta wsparciem asystenta rodziny od dnia 12 maja 2025 r.

W maju 2025 r. rodzice wynajęli dom jednorodzinny w miejscowości P., pod adresem P. (...), który zamierzają użytkować jako miejsce wspólnego zamieszkania z dziećmi. Umowa najmu została zawarta na cztery miesiące, tj. od 1 czerwca 2025 r. do 30 września 2025 r. Mieszkanie składa się z trzech pokoi, z czego dwa przeznaczono dla dzieci. Pomieszczenia zajmowane przez wnioskodawców wymagają znacznych inwestycji, są zniszczone i zawilgocone, jednakże są w lepszym stanie niż mieszkania zajmowane przez strony poprzednio.

A. N. pozostaje zatrudniona jako opiekunka osób starszych w (...), a M. N. pracuje na podstawie umowy zlecenia w spółce (...) S.A. z siedzibą w W., zawartej na okres od 26 maja 2025 r. do 30 listopada 2025 r.. Wnioskodawca ma zadłużenia wobec ZUS i KRUS, a także inne zobowiązania finansowe wynikające z niespłaconych pożyczek.

M. N. od 18 września 2024 r. uczestniczy w terapii leczenia uzależnienia od alkoholu, pozostaje w indywidualnym kontakcie z terapeutą, korzysta z porad lekarza psychiatry oraz objęty jest farmakoterapią. Zrealizował cykl spotkań grupy edukacyjno-motywacyjnej i uczestniczy w grupie psychoedukacyjnej dla osób uzależnionych..

M. i D. uczęszczają odpowiednio do Szkoły Podstawowej w G. oraz D., korzystają ze wsparcia psychologicznego i pedagogicznego. Mieszkają w rodzinie zastępczej wraz z synem biologicznym państwa M. i mają do dyspozycji wspólny pokój dostosowany do ich potrzeb. J. i T. przebywają w placówce w K., gdzie realizują program terapeutyczny oraz utrzymują kontakty z rodzeństwem i rodzicami, w tym za pośrednictwem komunikatorów internetowych. Rodzice uczestniczą w urlopowaniach dzieci w weekendy oraz wakacje, zgodnie z postanowieniem sądu, przy czym ostatnie urlopowania odbyły się m.in. w dniach 24–25 maja oraz 30 maja–1 czerwca 2025 r. i według relacji dzieci przebiegły prawidłowo.

Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie dowodów z dokumentów: postanowienia Sądu Rejonowego w Wieliczce z dnia 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt IV Nsm 771/20, na mocy którego ograniczono władzę rodzicielską A. i M. N. poprzez umieszczenie dzieci w pieczy zastępczej; opinii Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w W. z dnia 4 czerwca 2025 r. dotyczącej sytuacji małoletniej D. N.; opinii Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia 30 maja 2025 r., sporządzonej w związku z bieżącym funkcjonowaniem rodziny; dokumentacji z Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej typu Socjalizacyjnego w K. odnoszącej się do sytuacji J. N.; dokumentów prywatnych przedstawionych przez wnioskodawców, w tym zaświadczenia o zatrudnieniu A. N. w (...) oraz umowy zlecenia M. N. z (...) S.A.; dokumentacji z terapii uzależnienia M. N. prowadzonej przez (...) Centrum Terapii Uzależnień, w tym zaświadczenia z dnia 10 kwietnia 2025 r.; a także protokołu z posiedzenia Zespołu ds. oceny sytuacji dziecka z dnia 3 czerwca 2025 r.

W ocenie sądu, wszystkie wyżej wskazane dokumenty urzędowe oraz dokumenty prywatne, dają podstawę do dokonania miarodajnych ustaleń faktycznych w sprawie.

Sąd ustalił również stan faktyczny w oparciu o zeznania wnioskodawców, które uznał za wiarygodne w zakresie, w jakim odnosiły się do aktualnej sytuacji mieszkaniowej, zawodowej oraz utrzymywanych kontaktów z dziećmi. Wnioskodawcy zgodnie opisali warunki lokalowe w wynajmowanym domu w P., źródła i charakter zatrudnienia, stopień zaangażowania w terapię oraz kontakty z dziećmi. Ich wypowiedzi były spójne, logiczne i odpowiadały treści dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy.

Sąd zważył co następuje:

Podstawą prawną orzeczenia sądu w sprawach dotyczących zmiany uprzednio wydanego postanowienia o władzy rodzicielskiej jest art. 106 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Przepis ten umożliwia sądowi opiekuńczemu zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie władzy rodzicielskiej, jeżeli przemawia za tym dobro dziecka. Art. 106 k.r.o. stanowi przepis szczególny w stosunku do ogólnych reguł stabilności prawomocnych orzeczeń, wprowadzając wyjątek od zasady trwałości rozstrzygnięć sądowych dopuszczając ich zmianę w sytuacji, gdy zmiana ta służy realizacji dobra dziecka.

Dobro dziecka jest przesłanką nadrzędną, która nie została zdefiniowana ustawowo, lecz zgodnie z ugruntowaną wykładnią doktryny i orzecznictwa obejmuje m.in. zapewnienie dziecku odpowiednich warunków wychowawczych, bytowych i emocjonalnych, poszanowanie jego podmiotowości, godności oraz umożliwienie prawidłowego rozwoju fizycznego, psychicznego i społecznego. Ocena, czy w danym stanie faktycznym realizacja tej przesłanki uzasadnia ingerencję sądu, każdorazowo dokonywana jest indywidualnie, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy.

Zmiana orzeczenia na podstawie art. 106 k.r.o. może polegać zarówno na ograniczeniu, przywróceniu, jak i całkowitym pozbawieniu lub uchyleniu władzy rodzicielskiej, w zależności od sytuacji rodzinnej oraz aktualnych relacji pomiędzy dzieckiem a rodzicami. Przepis ten nie przewiduje ograniczeń co do zakresu możliwych zmian, może dotyczyć zarówno powierzania władzy rodzicielskiej, jak i określenia szczegółowych zasad jej wykonywania, czy też uchylenia wcześniej zastosowanych środków, w tym umieszczenia dziecka w pieczy zastępczej.

Zmiana orzeczenia w oparciu o art. 106 k.r.o. następuje w następstwie zmiany okoliczności, a więc takich nowych faktów, które w istotny sposób wpływają na ocenę sytuacji dziecka i rodziny w porównaniu do stanu faktycznego, który legł u podstaw poprzedniego rozstrzygnięcia. Tego rodzaju zmiana powinna być istotna i stabilna, a nie jedynie incydentalna lub tymczasowa. Jednak nawet przy braku formalnej zmiany okoliczności, sąd może ingerować w dotychczasowe orzeczenie, jeśli tylko wymaga tego dobro dziecka, co nadaje przepisowi elastyczność niezbędną w sprawach z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego.

Proceduralnie, do zmiany postanowienia opiekuńczego mają zastosowanie przepis art. 577 k.p.c., który umożliwia sądowi zmianę własnego postanowienia, nawet prawomocnego, jeżeli przemawia za tym dobro osoby, której postępowanie dotyczy, a więc w zakresie niezbędnym dla zabezpieczenia interesów dziecka.

Tym samym, podjęcie decyzji o odmowie zmiany uprzedniego orzeczenia w przedmiocie władzy rodzicielskiej, a w konsekwencji oddalenie wniosku, opiera się na ocenie sądu, iż brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia, że nowe rozstrzygnięcie leżałoby w najlepiej pojętym interesie dziecka. Samo formalne wskazanie nowych okoliczności lub deklarowana poprawa sytuacji rodzinnej nie są wystarczające bez wykazania, że prowadzą one w sposób rzeczywisty i trwały do zmiany warunków istotnych z punktu widzenia potrzeb dziecka.

Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że nastąpiła istotna i trwała zmiana okoliczności faktycznych, która uzasadniałaby uchylenie zastosowanej uprzednio pieczy zastępczej wobec małoletnich dzieci A. N. i M. N.. Wnioskodawcy, domagając się zmiany postanowienia o ograniczeniu władzy rodzicielskiej, wskazywali na poprawę warunków mieszkaniowych i zawodowych oraz deklarowaną poprawę funkcjonowania w sferze wychowawczej i opiekuńczej. Obecnie brak jest jednak podstaw do uznania, że zmiany te mają charakter rzeczywisty, trwały i wystarczający dla zapewnienia dzieciom bezpieczeństwa, prawidłowego rozwoju i stabilności wychowawczej.

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że dzieci zostały umieszczone w pieczy zastępczej na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Wieliczce z dnia 13 sierpnia 2021r. w związku z długotrwałym występowaniem w rodzinie poważnych dysfunkcji, w tym zaniedbań opiekuńczych, przemocy domowej, problemów alkoholowych ojca oraz braku efektywnej współpracy rodziców z instytucjami pomocowymi. Okoliczności te doprowadziły do wydania decyzji o cofnięciu wcześniej udzielonych urlopowań dzieci do domu rodzinnego w dniu 6 września 2024 r., co skutkowało całkowitym przejęciem pieczy przez rodzinę zastępczą zawodową oraz placówkę opiekuńczo-wychowawczą.

Choć rodzice deklarują obecnie zatrudnienie i wynajęcie nowego domu, przedstawiona przez nich dokumentacja nie potwierdza stabilizacji finansowej i bytowej. Umowa najmu została zawarta jedynie na okres czterech miesięcy, bez gwarancji przedłużenia, zaś warunki lokalowe, jak wynika z opinii instytucji, są niedostosowane do potrzeb dzieci, z uwagi na ich standard i wyposażenie. Dochody wnioskodawców są nieregularne i niepewne, a dodatkowo M. N. obciążony jest zadłużeniami wobec ZUS i KRUS, których wysokości nie ujawniono. Brakuje zaświadczeń potwierdzających wysokość dochodów oraz zatrudnienia w dłuższej perspektywie czasowej.

Również sytuacja w zakresie funkcjonowania rodziny i kontaktów z instytucjami pomocowymi nie uległa poprawie w stopniu uzasadniającym powrót dzieci do domu rodzinnego. W przeszłości wnioskodawcy przerwali współpracę z asystentem rodziny, a ponowne jej nawiązanie nastąpiło dopiero w maju 2025 r., czyli po ponownym wszczęciu postępowania. Choć M. N. przedłożył zaświadczenie o udziale w terapii, brak jest dowodów na ukończenie procesu leczenia oraz utrzymywanie długoterminowej abstynencji.

W okresie od umieszczenia dzieci w pieczy zastępczej uzyskały one dostęp do stabilnego środowiska wychowawczego, regularnej edukacji, opieki psychologicznej i pedagogicznej, a także do systematycznego nadzoru kuratorskiego. D. i M. przebywają w rodzinie zastępczej zawodowej, gdzie mają zapewnione odpowiednie warunki lokalowe i wychowawcze, natomiast J. i T. znajdują się pod opieką wyspecjalizowanej placówki socjalizacyjnej. Wszystkie dzieci uczestniczą w terapii oraz zajęciach wspomagających rozwój społeczny i emocjonalny. Z relacji wychowawców oraz pracowników socjalnych wynika, że dzieci funkcjonują w tych środowiskach prawidłowo, czują się bezpieczne i uzyskują pomoc adekwatną do swoich potrzeb.

Utrzymywane przez rodziców kontakty z dziećmi, choć regularne, nie wskazują na odbudowanie relacji opiekuńczej w zakresie, który pozwalałby na natychmiastowy powrót dzieci do domu. Dzieci pozytywnie odnoszą się do spotkań z rodzicami, jednak ośrodek i rodzina zastępcza stanowią dla nich punkt odniesienia i miejsce poczucia stabilizacji. Z opinii instytucji należy wnioskować, że obecnie brak jest jeszcze przesłanek do przywrócenia dzieci do środowiska rodzinnego, na tym etapie postępowania.

Sąd miał na uwadze, że dla prawidłowego rozwoju dzieci szczególnie istotne jest zapewnienie im poczucia bezpieczeństwa, przewidywalności i ciągłości opieki. Od daty cofnięcia urlopowań, tj. od września 2024 r., upłynął zbyt krótki okres, aby w sposób odpowiedzialny i kompleksowy ocenić, czy zmiany deklarowane przez rodziców rzeczywiście prowadzą do ugruntowanej poprawy ich sytuacji życiowej oraz postaw rodzicielskich. Zmiany, które miałyby skutkować uchyleniem pieczy zastępczej i powrotem dzieci do rodziców, muszą mieć charakter trwały i być potwierdzone nie tylko dokumentami, ale i wielomiesięczną, pozytywną obserwacją w warunkach domowych.

Z powyższych względów sąd uznał, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do zmiany uprzedniego postanowienia o ograniczeniu władzy rodzicielskiej, a dotychczasowa sytuacja małoletnich w pieczy zastępczej odpowiada ich najlepiej pojętemu dobru. Wobec braku wykazania istotnej i trwałej poprawy sytuacji rodzinnej, wychowawczej i bytowej, wniosek należało oddalić.

Nie jest jednak wykluczone, że w toku dalszego procesu socjalizacji dzieci, wzmocnienia więzi rodzinnych oraz uzyskania przez rodziców pozytywnych efektów terapii, a także w przypadku ustabilizowania ich sytuacji zawodowej i mieszkaniowej, sąd opiekuńczy podejmie w przyszłości decyzję o zmianie postanowienia i przywróceniu pieczy wnioskodawców nad małoletnimi dziećmi. Na chwilę obecną jednak brak jest przesłanek faktycznych i prawnych, które pozwalałyby na uchylenie obowiązującego orzeczenia i powrót dzieci do środowiska rodzinnego bez narażenia ich dobra i bezpieczeństwa. Wobec powyższego wniosek należało oddalić jako bezzasadny.

Rozstrzygając o kosztach Sąd stosował art. 520 § 1 kpc, wyrażający zasadę samodzielnego ponoszenia przez strony kosztów postepowania nieprocesowego.

sędzia Paweł Styrna

ZARZĄDZENIA:

1.  odnotować uzasadnienie,

2.  odpis doręczyć wnioskodawcom zgodnie z wnioskiem,

3.  opublikować w portalu orzeczeń: HASŁO władza rodzicielska, PRZEPISY art. 106 kro, 577 kpc; TEZA: I. Zmiana orzeczenia w oparciu o art. 106 k.r.o. następuje w następstwie zmiany okoliczności, a więc takich nowych faktów, które w istotny sposób wpływają na ocenę sytuacji dziecka i rodziny w porównaniu do stanu faktycznego, który legł u podstaw poprzedniego rozstrzygnięcia. Tego rodzaju zmiana powinna być istotna i stabilna, a nie jedynie incydentalna lub tymczasowa; Tym samym, podjęcie decyzji o odmowie zmiany uprzedniego orzeczenia w przedmiocie władzy rodzicielskiej, a w konsekwencji oddalenie wniosku, opiera się na ocenie sądu, iż brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia, że nowe rozstrzygnięcie leżałoby w najlepiej pojętym interesie dziecka. Samo formalne wskazanie nowych okoliczności lub deklarowana poprawa sytuacji rodzinnej nie są wystarczające bez wykazania, że prowadzą one w sposób rzeczywisty i trwały do zmiany warunków istotnych z punktu widzenia potrzeb dziecka. II. Proceduralnie, do zmiany postanowienia opiekuńczego mają zastosowanie przepis art. 577 k.p.c., który umożliwia sądowi zmianę własnego postanowienia, nawet prawomocnego, jeżeli przemawia za tym dobro osoby, której postępowanie dotyczy, a więc w zakresie niezbędnym dla zabezpieczenia interesów dziecka;

sędzia Paweł Styrna