Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Wieliczce

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 listopada 2025 r.

Sąd Rejonowy w Wieliczce Wydział IV Rodzinny i Nieletnich

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Paweł Styrna

Protokolant: Jolanta Moskal

po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2025 roku w Wieliczce

na rozprawie

sprawy z powództwa P. M.

przeciwko A. M.

o ustanowienie rozdzielności majątkowej

1.  ustanawia rozdzielność majątkową małżeńską z dniem 1 marca 2022 roku pomiędzy małżonkami P. M. i A. M., którzy zawarli związek małżeński w dniu 16 czerwca 2018 roku w B.,

2.  w pozostałym zakresie powództwo oddala,

3.  koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie znosi.

sędzia Paweł Styrna

Sygnatura akt IV RC 139/25

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 17 listopada 2025r.

Powód P. M. wniósł o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej pomiędzy nim a pozwaną A. M. z datą wsteczną, od dnia 1 sierpnia 2021 roku, powołując się na trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego oraz brak jakiejkolwiek współpracy stron w zakresie spraw majątkowych od tego czasu. Podniósł, że od wskazanej daty strony pozostają w faktycznej separacji, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, nie utrzymują kontaktów i nie podejmują żadnych wspólnych decyzji majątkowych. Wskazał również, iż brak rozdzielności majątkowej stanowi zagrożenie dla jego interesów jako osoby prowadzącej działalność gospodarczą, zwłaszcza w kontekście braku wiedzy o działaniach finansowych pozwanej

Pozwana A. M. uznała roszczenie powoda co do zasady, wskazując jednak, że rozdzielność majątkowa powinna zostać ustanowiona dopiero z dniem wniesienia pozwu, tj. z dniem 15 maja 2025 roku. Pozwana zakwestionowała istnienie przesłanek uzasadniających rozdzielność z datą wsteczną, wskazując, że powód przed wszczęciem postępowania nie podejmował prób zawarcia umowy majątkowej i nie kierował wobec niej żadnych propozycji porozumienia. Zdaniem pozwanej, dopiero z chwilą doręczenia jej odpisu pozwu zaistniała potrzeba rozstrzygnięcia kwestii ustroju majątkowego. W odpowiedzi na pozew pozwana podniosła również, że rozkład pożycia stron nie jest tożsamy z wystąpieniem „ważnych powodów” w rozumieniu art. 52 § 1 k.r.o., a jednorazowe zdarzenia, takie jak rozliczenie środków pieniężnych pochodzących z wesela, świadczą o tym, że do lutego 2022 roku istniała jeszcze możliwość współdziałania w sprawach majątkowych. Pozwana wskazała także, że nie zaciągała zobowiązań i nie podejmowała działań, które mogłyby zagrozić interesom majątkowym powoda, a zatem brak jest podstaw do nadania rozdzielności majątkowej daty wcześniejszej niż dzień wytoczenia powództwa.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Strony zawarły związek małżeński w dniu 16 czerwca 2018 roku. Po ślubie zamieszkały wspólnie w wynajmowanym mieszkaniu w K.. W trakcie trwania związku nie nabyły żadnej nieruchomości, nie posiadały wspólnego majątku trwałego, ani wspólnych zobowiązań. Wspólnie nie zaciągały kredytów. Strony nie mają dzieci.

Początkowo strony korzystały ze wspólnego rachunku bankowego, jednak w październiku 2020 roku powód zamknął to konto i założył nowe, firmowe, związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Pozwana posiadała swoje odrębne konto bankowe. W czasie trwania małżeństwa pozwana pracowała jako kosmetyczka, a powód, od października 2020 roku prowadził jednoosobową działalność gospodarczą w branży informatycznej. Pozwana nie była zaangażowana w tę działalność. Strony nie prowadziły wspólnych przedsięwzięć gospodarczych, nie inwestowały wspólnie i nie podejmowały wspólnych decyzji majątkowych.

Do rozstania doszło w lipcu 2021 roku, po incydencie, podczas którego interweniowała Policja. Pozwana wyprowadziła się ze wspólnego mieszkania około 21 lipca 2021 roku i zamieszkała u swoich rodziców. Powód pozostał w mieszkaniu jeszcze przez miesiąc, po czym je zdał właścicielowi. W październiku 2021 roku nastąpił ostatni kontakt osobisty stron przy zwrocie kluczy do wynajmowanego lokalu. Po tym zdarzeniu strony nie utrzymywały ze sobą kontaktów, nie spotykały się, nie kontaktowały telefonicznie ani mailowo. Od rozstania każda z nich prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Powód po opuszczeniu wynajmowanego mieszkania zamieszkał z rodzicami, a następnie przeprowadził się do K.. Pozwana pozostaje pod opieką rodziców i korzysta z ich wsparcia finansowego.

W lutym 2022 roku pozwana przelała na rachunek powoda kwotę 16 000 złotych, co jak zgodnie potwierdziły obie strony, stanowiło rozliczenie środków pieniężnych otrzymanych w związku z weselem. Strony nie były jednak w stanie wskazać konkretnego dnia w lutym 2022r., w którym dokonano tego rozliczenia. Po tym przelewie nie doszło już do żadnych rozmów ani działań dotyczących majątku wspólnego. Nie podejmowano żadnych czynności mających na celu wspólne zarządzanie majątkiem ani też dalszych rozliczeń.

Pozwana obecnie nie pracuje, jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, nie posiada źródeł dochodu poza alimentami w kwocie 1000 zł miesięcznie otrzymywanymi od powoda oraz pomocą ze strony rodziców. Powód kontynuuje prowadzenie działalności gospodarczej, samodzielnie podejmuje decyzje finansowe i nie posiada wiedzy na temat sytuacji finansowej pozwanej. Strony nie posiadają żadnych wspólnych aktywów ani wspólnych zobowiązań. Od czasu rozstania nie utrzymują kontaktów osobistych, finansowych ani komunikacyjnych.

Sąd dokonał ustaleń faktycznych na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim zeznań świadków: J. M., W. M., W. C. i J. C., a także przesłuchania stron: P. M. i A. M.. Zeznania te były spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniały w zakresie istotnych dla sprawy okoliczności, takich jak: data rozstania stron, brak kontaktów po rozstaniu, brak wspólnego majątku i wspólnych interesów gospodarczych, jak również dokonane między stronami ostateczne rozliczenie w lutym 2022 r.

Sąd zważył co następuje:

Podstawę prawną żądania ustanowienia rozdzielności majątkowej stanowi art. 52 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z ważnych powodów, a w wyjątkowych sytuacjach również z datą wcześniejszą niż dzień wytoczenia powództwa. Przepis ten opiera się na założeniu, że małżeńska wspólność ustawowa jest ustrojem zasadniczym, jednak nie może być utrzymywana w warunkach, w których jej dalsze funkcjonowanie naruszałoby interesy jednego z małżonków, rodziny lub istotnie odbiegało od celów, którym ten ustrój ma służyć.

Szczególną uwagę należy zwrócić na funkcję i cele wspólności majątkowej małżeńskiej, które stanowią punkt wyjścia do oceny zasadności ustanowienia rozdzielności majątkowej. Wspólność ustawowa nie jest instytucją samodzielną ani oderwaną od istoty małżeństwa, lecz ma na celu zabezpieczenie wspólnych interesów rodziny, zapewnienie jej bytu materialnego oraz stworzenie stabilnych podstaw finansowych dla realizacji wspólnego życia małżonków. Konstrukcja ta oparta jest na założeniu solidarności i współdziałania obojga małżonków, a jej celem jest wspólne gospodarowanie majątkiem, wzajemne wspieranie się oraz równe uczestnictwo w obowiązkach i korzyściach wynikających z małżeństwa. Wspólność majątkowa małżeńska nie służy osobnemu interesowi żadnego z małżonków, nie stanowi narzędzia wzmacniania indywidualnej pozycji majątkowej jednej ze stron, ani nie powinna być wykorzystywana jako środek przewagi ekonomicznej. Jej istotą jest równość, nie tylko formalna, ale i funkcjonalna, w zakresie praw i obowiązków majątkowych, z uwzględnieniem przyjętego przez małżonków podziału ról w rodzinie. Taki model zakłada, że nawet małżonek nieaktywny zawodowo może w równym stopniu partycypować w korzyściach majątkowych, jeżeli przyczynia się do wspólnego dobra, na przykład poprzez wychowanie dzieci czy prowadzenie gospodarstwa domowego. Istotą wspólności jest więc wspólnota celów, interesów i działań o charakterze majątkowym oraz wzajemne zaufanie umożliwiające wspólne zarządzanie majątkiem.

W sytuacji, w której pomiędzy małżonkami następuje trwała separacja faktyczna, ustaje kontakt, nie są podejmowane żadne wspólne decyzje finansowe, nie występują wspólne zobowiązania ani składniki majątku, a strony nie realizują żadnego wspólnego celu o charakterze majątkowym, ekonomicznym czy rodzinnym, dochodzi do załamania przesłanek uzasadniających dalsze istnienie wspólności ustawowej. Skoro nie istnieje wspólne gospodarstwo domowe, brak jest jakichkolwiek przejawów współpracy finansowej lub majątkowej, a strony nie utrzymują relacji umożliwiającej wspólne zarządzanie majątkiem, nie sposób uznać, aby instytucja wspólności majątkowej nadal spełniała swoje konstytutywne funkcje. W takich okolicznościach wspólność traci swój racjonalny sens i staje się fikcją prawną, pozbawioną uzasadnienia w rzeczywistych relacjach między małżonkami.

Utrzymywanie wspólności ustawowej w warunkach trwałego braku porozumienia i kontaktu, w połączeniu z brakiem wspólnego majątku, celów czy interesów, staje się stanem formalnym, który nie tylko nie realizuje celów instytucji, ale potencjalnie może naruszać interesy jednego z małżonków. W takiej sytuacji należy uznać, że zachodzą „ważne powody” w rozumieniu art. 52 § 1 k.r.o., uzasadniające orzeczenie rozdzielności majątkowej. Co więcej, przesłanki te mają charakter obiektywny i odnoszą się do obu małżonków, stan separacji, brak współpracy i majątkowej wspólnoty dotyczy w równym stopniu każdego z nich, niezależnie od ich woli, zaangażowania czy przyczyn rozpadu pożycia. Z tego względu ustanowienie rozdzielności majątkowej w takich okolicznościach należy postrzegać nie jako działanie ingerujące w relację małżeńską, lecz jako niezbędne dostosowanie stanu prawnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej i majątkowej stron.

Podkreślić należy, że klauzula „ważnych powodów” ma charakter niedookreślony, a jej wypełnienie należy każdorazowo do sądu poprzez ocenę konkretnego układu stosunków majątkowych małżonków. Ważne powody odnoszą się wyłącznie do sfery majątkowej, a nie do aspektów osobistych czy emocjonalnych relacji małżonków; mogą wynikać zarówno z długotrwałej separacji faktycznej, jak i z zachowań jednego z małżonków, które powodują naruszenie lub zagrożenie interesu majątkowego drugiego małżonka albo uniemożliwiają wspólne zarządzanie majątkiem. Separacja faktyczna nie jest wystarczającym powodem ustanowienia rozdzielności majątkowej; musi się ona bowiem łączyć z ustaniem współdziałania w podejmowaniu decyzji majątkowych lub brakiem realnej możliwości takiego współdziałania. Separacja musi mieć charakter trwały, a nie jedynie krótkotrwały czy incydentalny.

Ustanowienie rozdzielności z datą wcześniejszą niż dzień wytoczenia powództwa dopuszczalne jest zaś jedynie wyjątkowo, przede wszystkim w sytuacjach, gdy separacja faktyczna powodowała już w okresie poprzedzającym proces niemożność współdziałania małżonków w sferze majątkowej.

Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy:

W świetle ustalonego stanu faktycznego, Sąd uznał, że od co najmniej marca 2022 roku pomiędzy stronami nie istnieją żadne więzi osobiste, majątkowe ani gospodarcze, które uzasadniałyby dalsze utrzymywanie wspólności majątkowej małżeńskiej. Od tego momentu małżonkowie nie tylko nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego, ale również nie utrzymywali żadnych kontaktów osobistych, finansowych czy organizacyjnych. Nie zamieszkiwali razem, nie mieli wspólnych zobowiązań, nie współdziałali w podejmowaniu jakichkolwiek decyzji majątkowych ani nie realizowali żadnych wspólnych celów o charakterze ekonomicznym czy rodzinnym. Strony pozostają w trwałej separacji faktycznej, która nie tylko wyklucza jakiekolwiek porozumienie czy współpracę, ale również całkowicie znosi możliwość dalszego istnienia współwłasności majątku wspólnego jako konstrukcji funkcjonalnej. Brak jest więc jakichkolwiek przejawów współdziałania między małżonkami w sferze majątkowej, nie zachodzą relacje, które mogłyby stanowić podstawę do wspólnego zarządzania majątkiem, wspólnego gospodarowania czy choćby podejmowania minimalnych decyzji finansowych. Stan taki, utrzymujący się w sposób nieprzerwany, świadczy o całkowitym i trwałym ustaniu możliwości realizowania funkcji, do których wspólność majątkowa została powołana. Sytuacja ta wypełnia przesłankę „ważnych powodów”, których zaistnienie jest warunkiem koniecznym dla orzeczenia rozdzielności przez sąd.

Powołane wyżej okoliczności realizują także przesłankę „wyjątkowych wypadków (okoliczności)” uzasadniającą ustanowienie rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą niż dzień wytoczenia powództwa. Separacja faktyczna trwa już od lipca 2021r., a jej konsekwencją jest całkowite ustanie współdziałania majątkowego pomiędzy małżonkami. Ostatnie rozliczenie majątkowe pomiędzy małżonkami, który należy uznać za ostatni akt współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym, co strony zgodnie potwierdziły, miało miejsce w lutym 2022 roku. Tak więc od marca 2022 roku nie istnieje między nimi żadna więź, która mogłaby usprawiedliwiać dalsze obowiązywanie wspólności ustawowej.

W związku z powyższym Sąd przyjął, że z dniem 1 marca 2022 roku doszło do definitywnego ustania wszelkich przejawów współdziałania stron w zakresie zarządu majątkiem wspólnym, a zatem od tej daty zachodzą zarówno „ważne powody” w rozumieniu § 1, jak i „wyjątkowy wypadek” w rozumieniu § 2 art. 52 k.r.o., co uzasadniało ustanowienie rozdzielności majątkowej z tą właśnie datą.

Rozstrzygnięcie w zakresie kosztów procesu Sąd odwołał się do treści art. 100 kpc, zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, koszty procesu znosi się wzajemnie lub stosunkowo rozdziela między stronami. W niniejszej sprawie żadna ze stron nie uzyskała pełnego uwzględnienia swojego stanowiska, bowiem powództwo zostało uwzględnione co do zasady, lecz nie w całości, albowiem Sąd ustanowił rozdzielność majątkową z datą późniejszą niż wskazywana przez powoda w pozwie, a jednocześnie Sąd nie uwzględnił żądania pozwanej co do określenia tej daty na dzień wniesienia pozwu. Mając na uwadze, że żadna ze stron nie odniosła pełnego sukcesu w sporze, a stopień uwzględnienia ich żądań był zbliżony, Sąd uznał, że zasadnym będzie zniesienie kosztów procesu wzajemnie między stronami, co odzwierciedla rzeczywisty wynik postępowania oraz uwzględnia charakter sprawy.

sędzia Paweł Styrna